Boşanma kararına ilişkin dosyanın istinafa gönderilmesi, boşanma hükmünün her durumda kesinleşmesini engellemez. İstinaf başvurusu yalnızca kusur belirlemesine, nafakaya veya tazminata yönelikse ve boşanma hükmü taraflarca kanun yoluna taşınmamışsa, gerekli usul şartları oluştuğunda boşanma bölümü ayrıca kesinleşebilir. Böylece evlilik sona ererken diğer uyuşmazlıkların istinaf incelemesi devam edebilir.
Ancak bu sonuç, sadece taraflardan birinin istinaf süresini geçirmiş olmasına bağlanamaz. Hangi hükmün istinaf edildiği, asıl dava ile karşı davanın kapsamı ve katılma yoluyla istinaf hakkı birlikte değerlendirilmelidir.
Boşanma kararının kısmen kesinleşmesi ne anlama gelir?
Bir boşanma dosyasında evliliğin sona ermesi, tarafların kusurları, maddi ve manevi tazminat ile nafaka hakkında farklı kararlar verilebilir. Bu konular aynı gerekçeli kararda yer alsa da kanun yolu bakımından mutlaka aynı sonucu paylaşmaz.
Örneğin bir eş, boşanmaya itiraz etmeyip kendisinin ağır kusurlu sayılmasına ve tazminata hükmedilmesine karşı çıkabilir. Diğer eş de boşanma sonucunu benimseyerek yalnızca nafakanın artırılmasını isteyebilir. Böyle bir durumda uyuşmazlık, evliliğin sürüp sürmeyeceğinden çok boşanmanın gerekçesi ve sonuçları üzerinde yoğunlaşır.
Kısmi kesinleşme, şartları oluştuğunda kararın kanun yoluna taşınmayan bölümünün kesinleşmesidir. Burada “kısmen” sözcüğü, kişilerin kısmen boşanmasını değil, aynı karardaki bazı hükümler kesinleşirken diğerlerinin incelemede kalmasını ifade eder.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24 Haziran 2026 tarihli kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.06.2026 tarihli, 2025/675 E., 2026/410 K. sayılı kararı, boşanma hükmü ile kusur ve diğer taleplere ilişkin istinafın ayrılabileceğini açıklayan doğrudan bir örnektir.
Karara konu olayda ilk derece mahkemesi tarafların boşanmalarına karar vermiştir. Erkek eş velayet ve nafakaya; kadın eş ise esas olarak kusur belirlemesine, tazminata ve nafakaya ilişkin itirazlar ileri sürmüştür. Kadının dilekçelerinde boşanma sonucunu kabul ettiği belirtilmiş, ayrıca boşanma hükmünün kesinleştirilmesi istenmiştir. Kadının istinaf sırasında hayatını kaybetmesi üzerine evliliğin boşanmayla mı, ölümle mi sona erdiği tartışılmıştır.
Hukuk Genel Kurulu, dosyayı bütün olarak değerlendirerek boşanma hükmünün taraflarca istinaf edilmeyerek kesinleştiğini ve evliliğin boşanmayla sona erdiğini kabul etmiştir. Kararın Değerlendirme bölümünün 5. bendinde ilke şu ifadeyle açıklanmıştır:
“hükmün kanun yoluna konu edilmeyen kısmı kesinleşir.”
Aynı bölümün 8. bendinde bu ilke somut olaya uygulanmıştır. Kararın önemi, dosyada istinaf başvuruları bulunmasına rağmen boşanma hükmünün ayrıca kesinleşebileceğini göstermesidir. Bununla birlikte karar, her istinaf dosyasında aynı sonucun doğacağı anlamına gelmez. Resmî karar metni
Kusura itiraz etmek, boşanmaya itiraz etmek midir?
Bir eşin boşanmayı istemesi ile mahkemenin kusur değerlendirmesini kabul etmesi farklı konulardır. Kişi evliliğin sona ermesini benimserken, boşanmaya neden olan olaylardan kendisinin sorumlu tutulmasına karşı çıkabilir.
Nitekim Hukuk Genel Kurulu, anılan kararında kusura ilişkin gerekçe ile boşanma hüküm fıkrası arasındaki ilişkinin, bunların birbirinden ayrılmasını imkânsız kılan bir bağ oluşturmadığını açıklamıştır. Bu nedenle kusur belirlemesine karşı boşanma hükmünden bağımsız olarak kanun yoluna başvurulabilir.
Başvurunun kapsamı belirlenirken dilekçenin tamamı okunmalıdır. Açıklamalar, istinaf sebepleri ve sonuç talebi birlikte değerlendirilmeden, tek bir ifadeden hareketle boşanmanın da istinaf edildiği veya kesinleştiği sonucuna varılması isabetli olmaz. HGK, 24.06.2026, Değerlendirme, bent 5–8
Asıl dava istinaf edilirken karşı davadaki boşanma hükmü kesinleşebilir mi?
Asıl dava ile karşı davanın birlikte görüldüğü dosyalarda daha ayrıntılı bir inceleme gerekir. Çünkü eşler birbirlerine karşı farklı hukuki sebeplerle boşanma talep etmiş olabilir.
Örneğin asıl davanın zina nedeniyle, karşı davanın ise evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle kabul edildiğini düşünelim. Karşı davayı açan eş, kendi davasının kabulüne itiraz etmeyip diğer eşin zina iddiasına dayanan asıl davasının kabulünü istinaf etmiş olabilir.
Bu örnekte “yalnızca kusur ve nafaka istinaf edildi” denilemez; asıl davanın kabulü de kanun yolu incelemesindedir. İncelenmesi gereken ayrı mesele, karşı davanın kabulüyle kurulan boşanma hükmünün her iki taraf bakımından da istinaf kapsamı dışında kalıp kalmadığıdır.
Hüküm fıkraları ve tarafların başvuruları bu ayrımı yapmaya elverişliyse, karşı davanın kabulüne ilişkin boşanma hükmü yönünden kısmi kesinleşme talebi gündeme gelebilir. Bu, yukarıdaki HGK ilkesinin karşılıklı davalara uygulanmasına ilişkin hukuki değerlendirmedir; 2026 tarihli kararın doğrudan zina davası ile karşı davanın birlikte kabul edildiği bir olay hakkında verildiği söylenemez.
Katılma yoluyla istinaf neden önemlidir?
Kendi istinaf süresi geçen tarafın artık hiçbir şekilde başvuramayacağı düşünülmemelidir. HMK m.348, karşı tarafın istinaf dilekçesine verilecek cevapla katılma yoluyla istinaf imkânı tanır. HMK m.347 uyarınca cevap süresi, istinaf dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu yüzden asıl başvuru süresinin dolması, tek başına kesinleşme değerlendirmesi için yeterli değildir. HMK m.347–348
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 27.06.2022 tarihli, 2022/4157 E., 2022/6297 K. sayılı kararı bu noktayı somutlaştırır. Karşılıklı boşanma davalarının kabul edildiği olayda kadın asıl davanın kabulünü, kusuru ve diğer hükümleri istinaf etmiş; erkek ise katılma yoluyla kadının davasının kabulüne itiraz etmiştir. Bölge adliye mahkemesi, kadının davasının süresinde istinaf edilmeyerek kesinleştiği gerekçesiyle erkeğin bu başvurusunu reddetmiştir.
Yargıtay, kadının başvurusu yalnızca kusur belirlemesine yönelik olsa dahi erkeğin katılma yoluyla kadının davasının kabulüne ilişkin itirazlarının esastan incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
Dolayısıyla kısmi kesinleşme talebinden önce katılma yoluyla istinaf hakkının kullanılıp kullanılmadığı, ilgili süreler ve varsa feragat beyanı da incelenmelidir. Boşanma hükmü geçerli bir katılma başvurusuyla incelemeye taşınmışsa, bu hükmün istinaf edilmediği varsayımıyla hareket edilemez. Resmî karar metni
Boşanmanın kesinleşmesi, nafaka ve tazminattan vazgeçmek midir?
Boşanma hükmünün kesinleşmesini istemek, tek başına nafaka veya tazminat taleplerinden vazgeçildiği anlamına gelmez. Talebin ve varsa kanun yolundan feragatin kapsamı açık olmalıdır. Yalnızca boşanma bölümünün kesinleşmesi amaçlanıyorsa, diğer hükümlere ilişkin itirazların durumu da açıkça belirtilmelidir.
Vekil tarafından kanun yolundan feragat edilecekse HMK m.74 uyarınca açık yetki bulunmalıdır. Ayrıca HMK m.349 gereğince ilamın tebliğinden önce istinaf hakkından feragat edilemez. HMK m.74 ve m.349
Kısmi kesinleşme talebi nasıl değerlendirilir?
Talepte, kesinleşmesi istenen boşanma hükmü açıkça gösterilmeli; tebliğ tarihleri, tarafların istinaf kapsamları ve katılma yoluyla istinafın durumu açıklanmalıdır. Asıl dava ile karşı dava varsa hangi davanın kabulüne ilişkin hükmün kesinleşmesinin istendiği özellikle belirtilmelidir.
HMK m.355 uyarınca inceleme istinaf sebepleriyle sınırlı olmakla birlikte kamu düzenine aykırılıklar resen gözetilir. Kesinleşme şartlarının oluşması ile bunun ilama işlenmesi farklı hususlardır. HMK m.302/4 kesinleşmenin ilamda gösterilmesini, m.302/5 ise kanun yolundan geçerek kesinleşen kararların kesinleşme kaydı ve gerekli bildirimlerini düzenler. HMK m.302 ve m.355
Bu nedenle doğru soru yalnızca “Karşı taraf istinafa başvurdu mu?” değildir. “Kesinleşmesi istenen boşanma hükmü, taraflardan herhangi birinin geçerli kanun yolu başvurusunun kapsamında mı?” sorusu da yanıtlanmalıdır. Boşanma hükmü bu kapsamın dışında kalmış ve diğer usul şartları oluşmuşsa, dosyanın kalan bölümleri istinafta incelenirken boşanmanın ayrıca kesinleşmesi mümkündür.