Boşanmada kira geliri paylaşılır mı?

Ev benim olsa da kira gelirinde eşimin hakkı olabilir mi?

Evet. Edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilikten önce alınan veya miras kalan ev kişisel mal olsa da rejim devam ederken elde edilen kira geliri kural olarak edinilmiş maldır. Ancak bu, evin yarısının ya da evlilik boyunca alınan bütün kiraların yarısının otomatik olarak diğer eşe verilmesi demek değildir.

Hesapta gelirin hangi döneme ait olduğu, rejim sona erdiğinde birikim veya başka bir mal olarak bulunup bulunmadığı, ilgili borçlar ve varsa mal rejimi sözleşmesi önem taşır. Türk Medeni Kanunu’nun 219, 220 ve 221. maddeleri, evin kendisi ile gelirini ayrı değerlendirir. Genel çerçeve için boşanmada mal paylaşımı rehberini inceleyebilirsiniz.

Bu yazı, edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulandığı dönem içindir. Farklı bir mal rejimi seçilmişse veya uyuşmazlık eski mal ayrılığı dönemine de uzanıyorsa aynı hesap bütün yıllara uygulanamaz.

Evlilikten önce alınan ev veya miras kalan ev paylaşılır mı?

Mal rejiminin başlangıcında eşe ait ev ile sonradan miras veya bağış yoluyla kazanılan ev, kural olarak kişisel maldır. Sırf kiraya verilmiş olması evin tamamını edinilmiş mala dönüştürmez. Kiracıdan alınan para ise evden ayrı bir malvarlığı değeridir.

Evin satın alınmasına, kredi borcuna veya iyileştirilmesine farklı kaynaklardan katkı yapılmışsa ayrıca inceleme gerekir. Bu mesele, kira gelirinin paylaşımından farklıdır. Kredili konutta peşinat, taksit ve kalan borç birbirinden ayrılmalıdır. Sadece evin bugünkü fiyatını ikiye bölmek sağlıklı bir tasfiye hesabı değildir.

Bankada biriken kira parası nasıl değerlendirilir?

Rejim içinde elde edilen kira geliri boşanma davası açılırken bankada birikmişse, bu birikimin edinilmiş mal hesabında dikkate alınması gündeme gelir. Hesabın yalnız ev sahibinin adına olması, gelirin hukuki niteliğini kendiliğinden değiştirmez.

Örneğin yalnızca kira gelirinden oluştuğu belgelenen 300.000 TL birikim varsa, ilgili borç bulunmadığı, başka hesap kalemi ve farklı bir sözleşme olmadığı varsayımıyla bu kalemin artık değere etkisi üzerinden 150.000 TL katılma alacağı gündeme gelebilir. Bu, yalnız ayrımı gösteren varsayımsal bir örnektir; dosyanın tamamı için kesin borç hesabı değildir. Eşlerin diğer malları, denkleştirme, eklenecek değerler ve karşılıklı alacaklar sonucu değiştirebilir.

Aynı tutarın hem banka bakiyesi hem de ayrıca “geçmiş kira toplamı” olarak ikinci kez hesaba alınmaması gerekir. Katılma alacağı brüt tahsilatın değil, kanuni tasfiye hesabının sonucudur.

Kira parası evin ve çocukların giderlerine harcandıysa yine istenir mi?

Evlilik boyunca tahsil edilen bütün kiralar toplanıp doğrudan ikiye bölünmez. Olağan aile giderlerinde tüketilmiş ve rejim sona erdiğinde birikim ya da başka bir değer olarak kalmamış kira gelirleri için, sırf geçmişte tahsil edilmiş olmaları otomatik bir katılma alacağı yaratmaz.

Buna karşılık “harcadım” açıklaması da her durumda hesabı kapatmaz. Paranın başka bir hesaba, yatırıma veya mala aktarılıp aktarılmadığı araştırılır. Katılma alacağını azaltmaya yönelik devirler ile kanundaki koşulları taşıyan karşılıksız kazandırmalar TMK 229 kapsamında ayrıca değerlendirilebilir. Mal kaçırma iddiası ve eklenecek değer bakımından tarih, alıcı ve para hareketi somutlaştırılmalıdır.

Boşanma davasından sonraki kiralar da hesaba girer mi?

Boşanmaya karar verilmesi hâlinde mal rejimi, TMK 225 uyarınca boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olarak sona erer. Bu nedenle evliliğin resmen devam ettiği bütün aylar tek bir hesap dönemi sayılmaz. Fiilen ayrı yaşamaya başlamak da tek başına mal rejimini sona erdirmez.

Kişisel eve ait olup rejimin sona ermesinden sonraki dönemde doğan kira gelirleri, yalnızca boşanma kararının henüz kesinleşmemiş olması nedeniyle edinilmiş mal hesabına eklenmez. Buna karşılık rejim sona ermeden doğmuş fakat daha sonra tahsil edilmiş kira alacağı, sadece paranın hesaba geç geldiği gerekçesiyle inceleme dışında bırakılamaz. Kira sözleşmesi, vade ve alacağın ait olduğu dönem birlikte değerlendirilir.

Eşlerin zaten paylı malik olduğu bir taşınmazın kiraları ise farklıdır. Kendi mülkiyet payına düşen gelirin diğer eş tarafından alınması, yalnız mal rejimi hesabından ibaret olmayan bir alacak tartışması doğurabilir. Talebin dayanağı ve görevli mahkeme buna göre belirlenir.

Kira geliriyle altın, araba veya başka bir ev alındıysa ne olur?

Para, bir hesaptan çıkmış olsa da onunla alınan değer mevcut olabilir. Kişisel evin satılmasıyla elde edilen bedel ile o evin kiraya verilmesinden doğan gelir aynı kaynak değildir. Kişisel malın satış bedelinin yerine geçen değer kişisel mal niteliğini koruyabilirken, kira gelirinin yerine geçen değer edinilmiş mal hesabına girebilir.

Yeni malın bedeline kira birikimi yanında miras parası, kredi veya evlilik öncesi birikim de eklenmişse kaynaklar ayrıştırılır. Tapunun kimin adına olduğu tek başına yeterli cevap vermez. Banka kayıtlarında tarih ve kaynak ayrımı bu bağlantıyı kurmaya yardımcı olur.

Mal rejimi sözleşmesiyle kira geliri paylaşım dışında bırakılabilir mi?

TMK 221, eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerini edinilmiş mal kapsamı dışında bırakabilmesine imkân verir. Ancak “ev benim, kira da benim” demek veya kira sözleşmesine yalnız bir eşin adını yazmak böyle bir mal rejimi sözleşmesinin yerine geçmez.

Sözleşmenin şekli, kapsamı ve uygulanacağı dönem incelenmelidir. TMK 205’teki şekil kuralları gözetilmeden imzalanan herhangi bir kâğıdın bütün geçmiş gelirleri kesin olarak paylaşım dışına çıkardığı varsayılmamalıdır.

Kira gelirini göstermek için hangi belgeler hazırlanmalı?

Belge hazırlığında iki soru ayrı cevaplanmalıdır: Kira ne kadar ve hangi dönemde elde edildi; bu para daha sonra nerede kullanıldı?

• Tapu edinim kaydı, varsa mirasçılık belgesi ve bağış belgeleri.
• Kira sözleşmeleri, yenileme ve ödeme düzenini gösteren belgeler.
• Kiracı ödemeleri ve ilgili dönemin banka hesap hareketleri.
• Rejimin sona erdiği tarihteki hesap, yatırım ve malvarlığı kayıtları.
• Kira parasıyla alındığı ileri sürülen altın, araç veya başka malın ödeme belgeleri.
• İlgili borç, masraf ve varsa mal rejimi sözleşmesi.

Vergi beyanı veya kira sözleşmesi, gelirin varlığını açıklayabilir; paranın rejim sona erdiğinde hâlâ mevcut olduğunu tek başına kanıtlamayabilir. Elden ödeme iddiasında da tahsilat ve kullanım ayrı ispat konularıdır. Başkasının hesabına izinsiz erişmek yerine, uyuşmazlıkla ilgili kayıtlar hukuka uygun yoldan istenmelidir.

Yargıtay kararında hangi ayrım görülüyor?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 16 Nisan 2024 tarihli, 2022/9788 E., 2024/2450 K. sayılı kararında, birleştirilen kira talepleri bakımından gelirin mal rejimi sona erdiğinde mevcut olduğunun ispatı ile kişinin kendi tapu payına dayanan kira talebinin hukuki niteliği ayrı ele alınmıştır. Dosyadaki bütün talepler aynı sonuca bağlanmamış; asıl dava ile birleşen davalar için farklı kararlar verilmiştir.

Bu karar, geçmiş bütün kiraların kendiliğinden yarı yarıya alınabileceği şeklinde okunamaz. Uygulamadaki asıl soru, talebin hangi hakka dayandığı ve para ile mevcut malvarlığı arasındaki bağın nasıl gösterildiğidir. Kararın resmî tam metnine ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular